این کشف بزرگ کیهان‌شناسی که به سرپرستی دکتر بهرام مبشر، کیهان‌شناس ایرانی و نماینده سازمان فضایی اروپا (ESA) در موسسه تلسکوپ فضایی هابل ناسا صورت گرفته، بازتاب وسیعی در رسانه‌ها و مجامع علمی جهان داشته است. اگرچه به دلیل اهمیت فوق‌العاده و تاثیر آن بر نظریه‌های موجود کیهان‌شناسی پیش از تایید نیز در ماه‌های اخیر به شدت مورد توجه محافل علمی جهان قرار گرفته است.

بررسی این کهکشان غول‌پیکر دوردست که در رسانه‌ها به عنوان کهکشان «Big baby» از آن یاد شده، اطلاعات بسیار با ارزشی را درباره شکل‌گیری کهکشان‌ها در ابتدای تشکیل جهان در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد ولی نکته اصلی درباره این کهکشان، جرم آن تقریبا به اندازه کهکشان راه شیری است زیرا شکل‌گیری کهکشانی با چنین جرمی در ابتدای تشکیل جهان به فاصله تنها چند صد میلیون سال از انجار بزرگ با بسیاری از نظریه‌های موجود کیهان‌شناسی درباره روند تشکیل و تحولات جهان در تضاد است.

دکتر بهرام مبشر که در حال حاضر برای شرکت در کنفرانسی علمی در آمستردام هلند به سر می‌برد روز جمعه در گفت‌و‌گویی تلفنی با خبرنگار «علمی» خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) درباره علت تاخیر در اعلام رسمی این کشف از سوی ناسا و اسا گفت: با این که این کشف ماه‌ها پیش صورت گرفت ولی باید مطالعات بیشتر و دقیق‌تری انجام شده و مشاهداتی نیز از روی زمین صورت می‌گرفت تا اطمینان لازم در این زمینه حاصل شود زیرا اگر این کشف درست باشد که در حال حاضر تا حد بیشتری اطمینان یافته‌ایم بسیاری از تئوری‌های کیهان‌شناسی زیرسوال می‌رود. این کهکشان با بررسی دقیق تصویر «فراژرف» هابل ژرف‌ترین تصویر تهیه شده از جهان و با کمک آشکارساز مادون قرمز هابل و تلسکوپ فضایی «اسپیتزر» صورت گرفته است.

این کیهان شناس ایرانی در ادامه درباره تصویر «فراژرف» هابل که عمیق‌ترین تصویر از جهان بوده و با مشارکت مستقیم وی تهیه شده است، اظهار داشت: این تصویر که ژرف‌ترین نگاه بشر به جهان و سرآغاز آن بوده و در مدتی حدود یک سال تهیه شده است، ده‌ها هزار کهکشان کوچک و بزرگ را در سطح کوچکی از فضای لایتناهی به تصویر کشیده شده است. این تصویر امکان مطالعه دورترین کهکشان‌هایی را که در ابتدای جهان شکل گرفته‌اند را فراهم کرده و اطلاعات جدیدی را درباره نحوه شکل‌گیری جهان در اختیار ما قرار داده که برخی نظریات پذیرفته شده کیهان شناسی را به چالش کشیده و می‌تواند پایه نظریات جدیدی پیرامون روند تکوین کیهان باشد

دکتر مبشر در ادامه در پاسخ به این سوال که آیا احتمال کشف کهکشانی دورتر طی بررسی‌های کیهان‌شناسی اخیر وجود دارد یا نه، این احتمال را تایید و به طرح تصویر فراژرف دوم اشاره کرد که از چند ماه پیش در نمایی نزدیک به تصویر فراژرف موجود در حال تهیه بوده و پیش‌بینی می‌شود که تا تابستان سال آینده به پایان برسد.

وی هدف از تهیه این تصویر را دستیابی به نمایی گسترده‌تر از کهکشان‌های اولیه و بررسی دقیق‌تر تحولات کیهان در آغاز جهان عنوان کرد و اظهار داشت: در حال حاضر امکان تهیه تصویری با عمق بیشتر هم وجود دارد ولی با توجه به این که انجام مشاهدات آن زمان زیادی را از تلسکوپ فضایی هابل می‌گیرد دانشمندان ترجیح می‌دهند که تهیه چنین تصاویر فوق‌العاده عمیقی را به بهره‌برداری تلسکوپ «جیمز وب» موکول کنند.

گفتنی است، دکتر بهرام مبشر که در سال ۱۳۳۷ در تهران متولد شده، دیپلم ریاضی را از دبیرستان البرز و لیسانس فیزیک را از مدرسه عالی پارس دریافت کرده و سپس به انگلستان رفته و تحصیلات فوق ‌لیسانس و دکتری خود را در رشته کیهان‌شناسی مشاهداتی در دانشگاه «دورهام» انگلستان پشت سر گذاشته است.

وی پس از دریافت درجه فوق‌لیسانس مهندسی اپتوالکترونیک و دیپلم مهندسی میکروویو از دانشگاه لندن، مدت هشت سال در این دانشگاه (کالج سلطنتی) به تدریس و تحقیق اشتغال داشته و از چند سال قبل در انستیتو تلسکوپ فضایی هابل در ناسا فعالیت دارد.

دکتر مبشر در حال حاضر نماینده سازمان فضایی اروپا (ESA) در ناسا و از دانشمندان مسئول آشکارساز nikmouse تلسکوپ فضایی هابل است.

تیمهای تلسکوپ های فضایی Spitzer و Hubble قدمی تاره برای شناخت یک بچه کهکشان در عالم نوزراد برداشتند.
دو تا از بزرگترین رصدخانه های ناسا یعنی تلسکوپ های فضایی هابل و اسپیتزر یک کهکشان فوق العاده پرجرم را در فضا شناسایی کردند که در دورترین فاصله هایی که تاکنون شناخته شده است رصد شده اند. این از آن جهت برای اخترشناسان تعجب آور بود که اولین کهکشان ها در عالم عرفاً این گمان را به یدک می کشند که این توده های ستاره ای بسیار کوچکتر از آن هستند که پس از چندی با یکدیگر برخورد کنند و پدید آور کهکشان های بزرگتری چون راه شیری ما باشند.
دکتر بهرام مبشر از موسسه علوم تلسکوپ های فضایی که کاشف این کهکشان بوده است گفت: به نظر میرسد این کهکشان در ظرف صد میلیون سال اولیه پس از انفجار بزرگ بسرعت و به طرزی شگفت انگیزعظیم الجثه تر شده است. او افزود: این کهکشان تقریبا ۸ بار بیشتر از راه شیری در ستارگان جرم سازی کرده است و تنها در یک لحظه شکل گیری ستارگان در آن متوقف شده است. به نظر می رسد این کهکشان به طور نا بهنگامی رشد کرده است.
این کهکشان با دقت زیادی به تقریباً ۱۰۰۰۰ کهکشان دیگر که در بسته ای کوچک ازآسمان قرار دارند و میدانهای فرا ژرف هابل نامیده می شوند اشاره می کند. در سایه تحقیقات هابل این منطقه ژرف ترین مناظر و تصاویر را بصورت مرئی و نزدیک به طول موج فروسرخ ازعالم به دست می دهد و نیز در عمیق ترین زمینه دید تلسکوپ فضایی اسپیتزر است که البته این دو بزرگترین رصدخانه های بنیادین پیمایش عمقی در آسمان هستند.
این کهکشان به دوری دورترین اجرام و کوازارهایی است که تاکنون شناخته شده اند. نوری که امروز از آن به ما می رسد در واقع سفر خود را زمانی آغاز کرده است که هستی تنها ۸۰۰ میلیون سال عمر داشته است.
دانشمندان با عکاسی از آن گمان می بردند کهکشانی بسیار جوان یا اصطلاحاً کهکشانی نوزاد را یافته اند ، اما در عوض کهکشانی نوجوان را آشکار کرده بودند که نسبت به کهکشانهای هم عصر کیهانی خود بسیار بزرگتر بوده است و پیش از این کاملاً به حد بلوغ رسیده بوده است. دوربین پیشرفته پیمایش آسمان هابل (ACS) هرگز موفق به رویت این کهکشان نشده است. این در حالی است که در حقیقت میدان فرا ژرف هابل دورترین تصویر تهیه شده ای است که تاکنون در نور مرئی از اعماق جهان بدست آمده است و نمایانگر این واقعیت است که نور آبی آن به جهت سفری از نوع سال نوری و گذر از میان گاز های هیدروژن حائل جذب شده بوده است. ( همچون تلاش برای دیدن کف دریاچه ای که مملو از لجن است ). فی الواقع این کهکشان با استفاده از دوربین فروسرخی هابل ( دوربین فروسرخی نزدیک ) و طیف نمایی چند جزئی (NICMOS) و نیز با یک دوربین فروسرخی که بروی تلسکوپ بسیار بزرگی (VLT) واقع در رصدخانه جنوبی اروپا نصب است روئت گردیده است. اما در این طول موج ها کهکشان بسیار کم نور و قرمز رنگ است. با این حال تعجب واقعی در آنجاست که چقدراین کهکشان در تصاویر اسپیتزر درخشان تر و واضح تر است و به راحتی آنرا در طول موجی ۵ بار بلند تر از طول موج روئت شده بوسیله هابل آشکار میکند.
اسپیتزر به نور دریافتی از ستارگان پیرتر که باید بیشتر جرم کهکشان را شامل شوند حساس تر است و درخشندگی کهکشان براستی بر این مدعا که کهکشان بسیار پر جرم است اشاره دارد.
Mark Dickinson از رصدخانه ملی مرئی (NOAO) گفت: این کهکشان امروز باید یک زوج کهکشان عظیم باشد. او افزود: در آن زمان که گیتی تنها ۸۰۰ میلیون سال سن داشته است این کهکشان واقعاً و به طور قطع غول پیکر بوده است. دکتر مبشر و همکاران او از طریق آمیختن اطلاعات ناشی از رصد های هابل ، اسپیتزر و VLT فاصله تااین کهکشان را تخمین زدند.این رصد ها جمعاً ردپای وسیعی را از طیف الکترومغناطیس – از طول موج مرئی تا نیمه های فروسرخ ( از ۴/۰ تا ۸ میکرون ) – را پوشش می دهد.
درخشندگی نسبی ابن کهکشان در طول موج های مختلف با نظریه انبساط عالم به خوبی توافق دارد و به اخترشناسان اجازه میدهد تا با استفاده از سایر روشها فاصله را با تقریب مناسبی تخمین بزنند آنها در این زمان همچنیین می توانند تصویری از پیشروی کهکشان چه از نظر جرم ویا سن ستارگان بدست آورند.
این تیم همچنان تلاش می کنند تا فاصله تخمینی را به وسیله سنجش طیف نمایی با بزرگترین تلسکوپ های مستقر در زمین یعنی VLT ، KECK و رصد خانه های GEMINIبه درستی تثبیت کنند. اما این کهکشان اثبات کرده است که برای رصد های زمینی سوژه ای بس کمنور و ضعیف است ؛ اگرچه در نتیجه رصدهای بسیاری در طول موج های متفاوت تاثیر رنگ در آن بسیار منحصر به فرد به نظر می رسد و آنرا از حیث جرم و اندازه بسیار عظیم الجثه معرفی می کند.
بسیاری از اختر شناسان بر این باورند که کهکشانها پس از چندی اقدام به کوچک شدن می کنند و به ازای آن جرم خود را تقویت می نمایند. هرچند این موضوع به دکتر مبشر و همکاران او نظریاتی سنتی و قدیمی را گوشزد می کند که در آنها برخی کهکشان ها بطور یکپارچه متولد می شوند و به سرعت شکل می گیرند و در جمع کل همچون گذشته هستند.
برای چنین کهکشان بزرگی این باید به صورت یک رویداد انفجاری هولناک بوده باشد و انرژی حاصل از ظهور سریع ستارگان احتمالاً به گرم کردن عالمی که پس از انفجار بزرگ سرد شده بوده است کمک کرده است.این حادثه زود هنگام ( ۵ درصد اولیه عمر هستی ) زمینه ای پر ثمر برای انتظار تلسکوپ فضایی James Webb (JWST) است که حساسیتی فروسرخی دارد تا شاید به تماشای ستارگان بسیار قدیمی که پس از مهبانگ مشتعل شده اند بپردازد.

به امید موفقیت هرچه بیشتر اخترشناسان ایرانی