«روح» (Spirit) و «فرصت» (Opportunity، برخی اقبال هم می گویند)، دومین نسل مریخ نوردها به حساب می آیند. نسل اول در سال ۱۹۹۶ در رهیاب مریخ استفاده شد و سوجورنر نام داشت که اکتشافات آن در پروژه رهیاب در نوع خود بی نظیر بود. ناسا اعلام کرد که سوجورنر فقط یک هفته روی سطح مریخ دوام می آورد ولی مریخ نورد حدود ۹۰ روز کار کرد و به طور ناگهانی ارتباطش با زمین قطع شد. بعد از آن، دو ماموریت اصلی ناسا در سال های ۱۹۹۸ و ۱۹۹۹ با شکست مواجه شد. یک مدارگرد و مریخ نشین به همراه یک ریزکاوشگر در طول این دو ماموریت از بین رفتند. همین باعث شد ناسا درباره ماموریت های مریخ، کمی جدی تر بیندیشد. مدارگرد ادیسه که در سال ۱۳۸۰ به سمت سیاره سرخ پرتاب شد، از اواخر سال ۱۳۸۱ کار نقشه برداری خود را آغاز کرد. داده هایی که ادیسه از سطح مریخ فرستاده است، نیازمند سال ها مطالعه و تحقیق است. مریخ نشین انگلیسی بیگل ۲ که همراه با مدارگرد سریع السیر مریخ، متعلق به سازمان فضایی اروپا عازم سیاره سرخ شده بود، از کار افتاد. در نتیجه، امیدهای بی شمار محققانی که به دنبال داده های این مریخ نشین درباره شرایط زیستی مریخ بودند، نقش بر آب شد. در گزارشی که کمیته تحقیق ناسا در مورد این حادثه ارائه داد، مدیریت ضعیف یکی از عوامل موثر در این شکست عنوان شده است. هم اکنون کارهای ارزشمند مدارگرد ادیسه در هیاهوی اکتشافات «روح» و «فرصت» کم رنگ شده است، اما تصاویر و نقشه های ارزشمند این سفینه نیز ویژگی های منحصر به فرد خود را داشت. ادیسه برای انجام کارهای نقشه برداری شیمیایی و معدنی از سطح مریخ، جست وجو برای یافتن آب در زیر لایه هایی نازک از سطح و اندازه گیری و تجزیه و تحلیل میزان تشعشعات محیطی و تعیین میزان تاثیر آن روی انسان طراحی شده بود.
«روح» و «فرصت» تابستان ۲۰۰۳ (۱۳۸۲) که مقارن با نزدیک ترین ملاقات زمین و مریخ در چند ده سال اخیر بود، به سوی سیاره سرخ رهسپار شدند و در آغاز زمستان همان سال به مقصد رسیدند. مریخ نورد «روح» در تاریخ ۲۰ خرداد ۱۳۸۲ توسط موشک دلتا-۲ شرکت بوئینگ از پایگاه نیروی هوایی دماغه کاناورال در فلوریدا به فضا پرتاب شد و به دنبال آن، مریخ نورد «فرصت» در ۱۶ تیرماه سفر خود به مریخ را آغاز کرد. این دو که اولین مریخ نوردهای ماموریت «مریخ نوردهای جست وجوی مریخ» یا MER (Mars Exploration Rovers) هستند، قرار بود فقط ۹۰ روز کار کنند، اما طراحی فوق العاده و ساخت بی نظیرشان سبب شد بتوانند زمستان مریخ را نیز پشت سر بگذارند و چندین برابر بیشتر عمر کنند. همان طور که می دانید سال مریخی نزدیک به دو برابر سال زمینی است و از آنجا که فاصله مریخ تا خورشید بسیار بیشتر از فاصله زمین تا خورشید است، زمستان آنجا بسیار سخت تر و طولانی تر است. «روح» و «فرصت» در طول اولین سال مریخی خود توانستند هفتصد هزار تصویر به زمین مخابره کنند، بیش از ده هزار متر مسیر سنگلاخ را طی کنند و بسیاری از سنگ ها و صخره های سر راه را سوراخ و آنها را آزمایش کنند. آنها شواهدی قاطع برای حضور آب جاری در گذشته مریخ به دست آوردند که بزرگ ترین کشف سال ۲۰۰۴ لقب گرفت. آنها نشانه های بسیار زیادی در مورد فعالیت های شدید درون مریخ پیدا کردند. از تپه های مریخ صعود کردند و بسیاری دیگر از واقعیت های سطح مریخ را نمایان ساختند. البته اطلاعات مشابهی که دو مریخ نورد از دو سوی مریخ ارسال کردند، نشان داد که این نشانه ها در همه جای مریخ وجود دارد و منحصر به یک منطقه خاص نیست. سلول های خورشیدی که تنها منبع تامین انرژی این مریخ نوردها هستند، به مرور غبارآلود می شوند و انرژی تولیدی شان کاهش می یابد. اما در تابستان ۱۳۸۴ به شکلی اتفاقی، چند گردباد به هنگام ظهر پدید آمدند و غبارها را جارو کردند.
|
||||||